Bruno Jasieński - życiorys

Dwa lata po przybyciu do ZSRR Jasieński napisał "Coś na kształt autobiografii" - tekst charakteryzujący się stalinowskim stylem i wyczuciem historycyzmu - w przedstawianiu swej artystycznej drogi poeta z żelazną konsekwencją pomija wszystko, co nie wiązało się z rozwojem świadomości komunistycznej. Próżno szukać tu burżuazyjnych przeżytków takich jak np. małżeństwo.
Aby nieco uzupełnić ów szkic, zamieszczam poniżej zobiektywizowaną wersję życiorysu Brunona.

(Jeśli chcesz dowiedzieć się czego więcej o dzieciństwie Brunona - zapraszam do lektury nieco bardziej szczegółowego eseju Mieszka Banasiaka)

Urodził się 17 VII 1901 w Klimontowie - małym miasteczku w Sandomierskiem (mówiąc ściślej - jest to wieś, która utraciła prawa miejskie w roku 1870). Ojciec, Jakub Zysman, był lekarzem i działaczem społecznym, lokalnym bohaterem Klimontowa - do dziś jedna z tamtejszych ulic nosi jego imię. Ochrzcił się w kościele protestanckim, m. in. aby ożenić się z katoliczką - Eufemią Marią Modzelewską. Oprócz Brunona mieli dwoje dzieci, Irenę i Jerzego. W 1914 pani Zysmanowa wyjechała z całą trójką do Rosji. - Bruno ukończył w Moskwie gimnazjum i, niczym Cezary Baryka, powrócił w 1918 . Od razu zapisał się na wydział filozofii Uniwersytetetu Jagiellońskiego, zajęć jednak nie rozpoczął, ponieważ zaciągnął się do Batalionu Akademickiego, którego zadaniem było wówczas rozbrajanie żołnierzy austriackich. Podczas ferii zimowych w 1919 Bruno stworzył w Klimontowie teatr amatorski, który w przykościelnym refektarzu wystawił "Ich czworo" Zapolskiej, a następnie "Wesele" Wyspiańskiego z udziałem chłopów-naturszczyków. Bruno dopisał do "Wesela" Prolog. Kolejne lata to studia w Krakowie (filozofia, prawo, znów filozofia, przy czym warto zaznaczyć, że ówczesny wydział filozofii na UJ obejmował również polonistykę i zapewnial szerokie, humanistyczne wykształcenie), tworzenie ruchu futurystów, współpraca z Młodożeńcem i Czyżewskim, czyli klub Katarynka. Przyjazd do Warszawy, recital w Filharmonii Warszawskiej w marcu 1921, wielki wieczór w sali Towarzystwa Higienicznego, przyjaźń z Watem, Sternem...
W maju 1921 umarła młodziutka siostra poety. Bruno bardzo mocno to przeżywał. To Irenie zadedykował rok później poemat Pieśń o głodzie, a w poświęconym jej wierszu Pogrzeb Reni zamieścił dedykację Tobie, malutka, wszystko co dobrego napisałem i napiszę kiedykolwiek.

W czerwcu miał miejsce recital w teatrze Słowackiego w Krakowie.Dalsze miesiące to współpraca z Almanachem Nowej Sztuki, Zwrotnicą, Trybuną Robotniczą, Nową Kulturą) W 1924 Ziemia na lewo , wyjazd do Lwowa, kabaret z Hemarem.

W 1923 poeta ożenił się z Klarą (zwana Karą) Arem, córką bogatego kupca lwowskiego - dzięki jego pożyczce mogli wyjechać do Francji. W latach 1926-29 mieszkali w Paryżu, w Passage Poissonniere. Biedowali. Kara gotowała obiady dla polonii, Bruno pisał korespondencje m.in. dla lwowskiego "Wieku Nowego", "Kuriera Nowego" Gazety porannej" Właściwie izolował się od środowiska emigracyjnego, ale wraz z Zygmuntem Modzelewskim i polskimi robotnikami stworzył amatorski teatr na Saint Denis, z którym wystawił Rzecz gromadzką. Coraz bardziej się radykalizował. Powstało Słowo o Jakubie Szeli, a przede wszystkim Palę Paryż. Po awanturze związanej z tą powieścią i wydaleniu z Francji w 1929 Jasieński jedzie do ZSRR. W Leningradzie witają go tłumy. Od razu otrzymał stanowisko redaktora naczelnego pisma polonii "Kultura mas" i kierownika działu literackiego Trybuny radzieckiej" Na przełomie 1929 i 1930 rozstał się z Klarą i zerwał z nią wszelkie kontakty - później twierdził, że wyłącznie z jej winy, wywołała bowiem szereg skandali, wiążąc się z kolejnymi mężczyznami, m. in. pewnym niemieckim aktorem. (Prawdopodobnie pod koniec życia Klarę łączył romans z Jagodą, co ją zgubiło.) Bruno miał z Karą synka, na którego płacił przez 8 lat alimenty, ale nigdy go nie widywał. Ożenił się powtórnie, z niejaką Anną Berziń. Wkrótce został przeniesiony z sekcji polskiej Komunistycznej Partii Francji do WKP(b), w 1932 stał się jej członkiem rzeczywistym. Coraz bardziej odsuwał się od środowisk polonijnych, by zerwać z nimi prawie zupełnie. Mieszkał w Moskwie, powstała socrealistyczna powieść Człowiek zmienia skórę Od 1934 członek zarządu Związku pisarzy radzieckich, współpracował z Literaturą Międzynarodową i Kulturą Mas. Otrzymał honorowe obywatelstwo Tadżykistanu... Był jakoby jednym z głównych inicjatorów nagonki na Izaaka Babla. W ogóle, ostatnie lata to nieustająca degrengolada moralna Jasieńskiego... Związany z Gienrichem Jagodą - zdaniem Wata Jasieński "był ozdobą salonów Jagody" Gdy rozpoczęły się procesy moskiewskie, pętla wokół poety zaczęła się zaciskać.Wydalony z partii i aresztowany w 1937, nie zdążył ukończyć Zmowy obojętnych. Do niedawna sądzono, że został skazany na 15 lat łagru i zmarł w tajemniczych okolicznościach w lesie pod Władywłostokiem w styczniu 1939. Odnaleziono jednak dokument, z którego jasno wynika, że został rozstrzelany 17. 09. 1938.

Kara, aresztowana w kwietniu 1937 również zginęła od kuli, Annie, zatrzymanej w 1938, udało się uniknąć tego losu, ale spędziła w łagrach 17 lat. (Nota bene po odzyskaniu wolności była nadal "niczym nie tkniętą komunistką" - tak utrzymywał Andrzej Braun, który spotkał ją w Moskwie w latach 60') Los synka Jasieńskiego jest mi nieznany.

(Ponoć po aresztowaniu obojga rodziców trafił do domu dziecka, z którego po trzyletnim pobycie zbiegł. Pod przybranym nazwiskiem pracował jako pomocnik palacza na kolei transsyberyjskiej. Po odwilży ukończył studia politechniczne. Był działaczem opozycyjnym i zmarł w tajemniczych okolicznościach w latach 70' - prawdopodobnie został zamordowany)